Njëri nga resortet më ikonike të Adriatikut, Aman Sveti Stefan në Mal të Zi, do të rihapet gjatë sezonit veror 2026 — duke i dhënë fund një periudhe të gjatë mbylljeje që ka dëmtuar turizmin luksoz të vendit dhe ka mbajtur pezull investitorët ndërkombëtarë.
Konfirmimi erdhi pas nënshkrimit të një marrëveshjeje zgjidhëse ndërmjet qeverisë malazeze dhe kompanisë qiramarrëse Adriatic Properties, duke i dhënë fund mosmarrëveshjes së ashpër që ishte çuar deri në arbitrazh ndërkombëtar në Londër. Operatori i resortit, Aman Resorts, njoftoi se data e saktë e rihapjes do të bëhet publike së shpejti, duke theksuar "negociatat konstruktive" të zhvilluara ndërmjet palëve, me ndërmjetësimin e kryeministrit malazez Milojko Spajić.
Sipas kushteve të marrëveshjes, palët heqin dorë nga pretendimet e ndërsjelltë në procedurat e arbitrazhit, duke hapur rrugën për rikthimin e këtij destinacioni të klasit botëror në hartën e turizmit të luksit.
Një histori në dy pjesë: ishulli dhe vila mbretërore
Aman Sveti Stefan është, në thelb, dy destinacione të bashkuara në një. Pjesa e parë është fshati i fortifikuar i ishullit të Sveti Stefanit, i ndërtuar në shekullin e XV-të si mbrojtje kundër osmanëve dhe që dikur shërbente si strehë piratësh të Adriatikut. I lidhur me kontinentin nëpërmjet një rruge të ngushtë guri, ishulli ruan rrugica me kalldrëm, çati me tjegulla të kuqe dhe 58 dhoma, suite dhe kolibe të restauruara me durim brenda shtëpive të vjetra të peshkatarëve.
Pjesa e dytë është Villa Miločer, e ngritur ndërmjet viteve 1934 dhe 1936 si rezidencë verore e Mbretëreshës Marija Karađorđević të Jugosllavisë. Kjo vilë madhështore, e rrethuar nga tre anë me pyje kedri, pishave dhe ulliri, shikon nga deti Adriatik dhe pret mysafirë në tetë suite elegante, dhomë ndenjeje, sallë takimesh dhe bibliotekë të mbushur me libra.
Në kohën e tij të artë, gjatë viteve '60 dhe '70 të shekullit të kaluar, Sveti Stefan ishte një nga vendpushimet më ekskluzive të bregdetit jugosllav. Yjet e Hollivudit dhe familjet mbretërore europiane vinin të notojnë në ujërat kristalore të gjireve dhe të shijojnë mikpritjen e Adriatikut. Legjenda thotë se kuzhinierëve u paguhej më shumë se drejtorit të resortit, dhe se mysafirët kanë porositur pesë kilogramë havjar për mëngjes.
Pas rënies së Jugosllavisë dhe viteve të degradimit, Aman Resorts mori resortin me qira 30-vjeçare që nga viti 2007 dhe e rihapi pas restaurimit të kujdesshëm në vitin 2009.
Konflikti që e mbajti mbyllur për vite
Mbyllja e Aman Sveti Stefan kishte një histori komplekse. Qysh nga pandemia e Covid-19 në vitin 2020, resorti mbeti i mbyllur. Situata u përkeqësua në vitin 2021 kur banorët lokalë rrëzuan gardhin rreth plazhit të Mbretëreshës — një prej plazheve më të bukura të Malit të Zi me rërë rozë — duke kërkuar akses të lirë publik. Adriatic Properties, kompania qiramarrëse, iu përgjigj duke mbyllur plotësisht kompleksin dhe duke kërkuar garanci nga shteti, të cilat nuk u dhanë.
Mosmarrëveshja shkoi deri në gjykatën e arbitrazhit në Londër: shteti malazez ngriti padi për shkelje kontrate, ndërsa Adriatic Properties kërkoi dëmshpërblim prej 100 milionë eurosh. Procesi ligjor mbajti resortin bosh dhe bregdetin rreth tij pa turizmin e luksit që e karakterizonte.
Novak Xhokovic, ambasador global i Aman Resorts dhe personazh ndërkombëtar me lidhje të forta me Malin e Zi — ku u martua pikërisht në vilën e resortit në vitin 2014 — luajti rolin e ndërmjetësit për të ndihmuar palët të gjejnë zgjidhje.
Rëndësia ekonomike dhe rajonale
Rihapja e Aman Sveti Stefan ka rëndësi që kalon shumë përtej turizmit. Ekspertët e sektorit vlerësojnë se rikthimi i resortit do të dërgojë një sinjal të fortë tek investitorët ndërkombëtarë lidhur me stabilizimin e klimës së investimeve në Mal të Zi. Resorti tërheq një klientelë shumë të pasur dhe me shpenzime të larta, dhe prania e tij ndikon pozitivisht në të gjithë sektorin e shërbimeve të zonës.
Mbyllja e tij kishte sjellë pasoja të dukshme. Sipas banorëve të zonës, lloji i turistëve që vinin kishte ndryshuar ndjeshëm: turistët e pasur që qëndronin me javë u larguan, dhe erdhi një turizëm i shkurtër prej dy-tre ditësh. Rikthimi i resortit pritet të zgjas sezonin turistik dhe të rrisë fitimet e gjithë sektorit të shërbimeve.
Modeli i marrëveshjes — bazuar në kompromis, heqje dorë nga pretendimet e arbitrazhit dhe ndarje fitimi — mund të shërbejë si shembull edhe për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve të tjera ndërmjet shtetit malazez dhe investitorëve privatë.
Për mysafirët: Çfarë ju pret në Aman Sventi Stefan
Aman Sveti Stefan ofron 58 dhoma, suite dhe kolibe në ishull, si dhe tetë suite në Villa Miločer. Resorti disponon tre plazhe private, tre pishina dhe një spa të jashtëzakonshme me pamje nga Plazhi i Mbretëreshës.
Plazhi i Mbretëreshës, ekskluziv vetëm për mysafirët e resortit, konsiderohet ndër destinacionet bregdetare më të bukura të Adriatikut, me ujë smaragd dhe rërë rozë që shtrihet 130 metra. Kompleksi ofron gjithashtu restorante me kuzhinë mesdhetare dhe adriatike, aktivitete si degustim verërash, vëzhgim zogjsh dhe sporte ujore.
Aman Sveti Stefan ndodhet rreth 6 kilometra nga Budva, dhe arrihet nga aeroporti i Tivatit (34 km), aeroporti i Podgoricës (54 km) ose aeroporti i Dubrovnikut (rreth 2.5 orë me makinë).
Për shqiptarët dhe turistët e rajonit ballkanik, ky resort përfaqëson një mundësi unike — një prenotim luksoz shumë afër, pa nevojë për fluturime të gjata, dhe me një histori mbretërore e adriatike të pakrahasueshme.
Data e saktë e rihapjes pritet të njoftohet brenda disa javësh.
